Blog
Chè Dây Có Tác Dụng Gì? Bằng Chứng Và Cách Dùng Đúng
Trong tất cả cây thuốc bán ở Cao Bằng Green, chè dây là trường hợp đặc biệt: nó không dừng ở kinh nghiệm dân gian mà đã đi hết chặng đường thành một loại thuốc được cấp phép. Bài này tách rõ phần nào có bằng chứng thật, phần nào mới là truyền miệng. Nếu quan tâm mặt rủi ro, đọc thêm tác hại của chè dây và ai không nên uống.
Chè dây là cây gì?
Chè dây có tên khoa học Ampelopsis cantoniensis (Hook. et Arn.) Planch., thuộc họ Nho (Vitaceae) — nghĩa là nó hoàn toàn không họ hàng gì với cây chè xanh. Đây là dây leo mọc tự nhiên ở vùng núi phía Bắc, trong đó có Cao Bằng. Lá phơi khô có lớp phấn trắng đặc trưng, nhiều người mới dùng tưởng là mốc.
Trong chè dây có gì?
| Thành phần | Hàm lượng | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Flavonoid toàn phần | 18,15 ± 0,36% | Nhóm hoạt chất chính, rất cao so với phần lớn dược liệu. |
| Myricetin | 5,32 ± 0,04% | Flavonoid được nghiên cứu nhiều nhất trong chè dây. |
| Tanin | 10,82 – 13,30% | Tạo vị chát. Cũng là lý do không nên uống cùng lúc với viên sắt. |
| Đường | Glucose, rhamnose | Giải thích hậu vị ngọt nhẹ đặc trưng. |
Bằng chứng mạnh nhất: từ cây thuốc thành thuốc thật
Đây là điểm khiến chè dây khác hẳn phần lớn thảo dược được quảng cáo. Giai đoạn 1999–2001, đề tài do GS.TS Phạm Thanh Kỳ chủ nhiệm, Trường Đại học Dược Hà Nội chủ trì, đã nghiên cứu quy trình sản xuất chế phẩm Ampelop từ chè dây để điều trị viêm loét dạ dày – hành tá tràng, đồng thời thử hoạt tính kháng Helicobacter pylori và xây dựng tiêu chuẩn kiểm nghiệm.
Kết thúc đề tài, thuốc được Cục Quản lý Dược cho phép sản xuất và lưu hành trên toàn quốc.
sau 2 tuần
Nghiên cứu của Vũ Nam trên chế phẩm Ampelop ghi nhận thuốc cắt cơn đau sau 2 tuần điều trị, làm giảm viêm dạ dày, và tỷ lệ diệt Helicobacter pylori đạt 42,5%.
Còn những tác dụng khác thì sao?
Chè dây được gán khá nhiều công dụng. Dưới đây là mức bằng chứng thực tế cho từng cái.
Nói cách khác: chè dây là cây thuốc dạ dày. Mọi công dụng khác nên xem là phần thưởng chưa được kiểm chứng, không phải lý do để mua.
Uống chè dây thế nào cho đúng
- Tráng qua nước sôi rồi bỏ nước đầu. Rửa sạch bụi và phấn bám trong quá trình phơi.
- Hãm bằng nước thật sôi. Đậy kín khoảng 10–15 phút cho hoạt chất ra hết. Chi tiết ở bài cách ủ chè dây đúng cách.
- Uống trước bữa ăn. Với mục tiêu dạ dày, uống khi bụng chưa quá đầy là hợp lý hơn.
- Không vượt 70g mỗi ngày. Đây là giới hạn được nêu trong tài liệu dược liệu. Người mới dùng nên bắt đầu thấp hơn nhiều.
- Chỉ uống nước pha trong ngày. Để qua đêm dễ thiu, nhất là thời tiết nóng.
- Kiên trì theo đợt. Nghiên cứu ghi nhận thay đổi sau khoảng 2 tuần, không phải sau vài ngày.
Ai cần thận trọng
Câu hỏi thường gặp
Uống chè dây bao lâu thì đỡ đau dạ dày?
Nghiên cứu lâm sàng trên chế phẩm Ampelop ghi nhận cắt cơn đau sau khoảng 2 tuần. Nhưng đó là thuốc đã chuẩn hoá hàm lượng; với lá hãm tại nhà thì không có mốc thời gian nào được kiểm chứng.
Chè dây có thay được thuốc dạ dày không?
Không. Tỷ lệ diệt HP 42,5% thấp hơn hẳn phác đồ kháng sinh. Người đã được chẩn đoán loét dạ dày hoặc nhiễm HP cần điều trị theo bác sĩ, chè dây chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Chè dây và chè đắng khác nhau thế nào?
Hai cây khác họ, khác công dụng hoàn toàn. Chi tiết ở bài chè dây hay chè đắng.
Uống chè dây có bị táo bón không?
Có người gặp, thường liên quan tới hàm lượng tanin và cách uống. Xem bài riêng: uống chè dây bị táo bón không.
Chè dây loại nào tốt, mua ở đâu?
Chè dây Cao Bằng lá dày, phấn trắng rõ. Cách nhận biết và nơi mua ở bài chè dây mua ở đâu.
Lá phơi tự nhiên, còn nguyên lớp phấn trắng đặc trưng. Chúng tôi nói rõ chè dây là cây thuốc dạ dày có nghiên cứu, không phải thuốc chữa bách bệnh — và người đang điều trị nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.